Türkçe kaynaklarda Kıpçak, Kıfçak, Avrupa dillerindeki kaynaklarda Kun, Kuman, Cumanus, Komani, Doğu kaynaklarında ise Kuvmıx, Kuvsak, Polovets isimleriyle anılan Kıpçaklar yayıldıkları geniş coğrafyalarda farklı adlarla anılmışlardır. 840 yılında Uygur Kağanlığının yıkılmasından sonra Kimek Hakanlığı bünyesinde toplanmışlardır. Kimek Hakanlığının asıl boylarından biri olan Kıpçaklar, Kimek Hakanlığı yıkıldıktan sonra ise onların devamı sayılmışlardır. Güney Sibirya ve doğuda Kırgız topraklarıyla sınır olan Kimek Hakanlığı’nın yıkılmasıyla Kıpçaklar Sırderya’nın orta kısımlarına, İdil havzasına, Kazakistan ve Aral gölünün kuzey ve batı bölgelerine doğru yayılmışlardır. Moğol istilasıyla uzun süre adlarını verdikleri Deşt-i Kıpçak coğrafyasına yayılarak Kazak, Kırgız, Türkmen, Uygur, Karakalpak, Tatar, Başkır, Kumuk, Karaçay, Balkar, göçmen Özbekler, Konurat, Katagan ve Lakaylar arasına karışmışlardır. Kıpçakların bazı grupları Kırgızların yaşadıkları coğrafyaya yayıldıktan sonra ilerleyen yüzyıllarda Kırgızlarla etnik birleşme gerçekleştirmiş ve daha sonra Kırgızların bir boyu olarak Kırgızların İçkilik kolu içerisindeki yerlerini almışlardır. Bu çalışmada Kırgızların Kıpçak boyunun Kırgızistan’daki varlığı, alt boy yapıları hakkında bilgi verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Kırgız, Kırgızistan, Kıpçak Boyu, Kimek, Sosyal, Kültürel
|