Mağaralar, son buzul çağında insanın binlerce yıllık barınakları olma özelliğini taşımaktadır. Dolayısıyla mağaralar evrensel korkuların ortaya çıktığı yer olmakla birlikte o çağ insanı burada yaşamış, çoğalmış ama en önemlisi büyü amaçlı olsun ya da olmasın içindeki yaratıcı duyguyu ilk kez açığa çıkardığı yer olmuştur. Mağara duvarına resim yapan kişiler resimlerini günümüz ressamından çok daha farklı bir amaç ve düşünceyle yapmış olmalıdırlar. Burada resim yapmanın uzmanlaşmış bir alan olduğunu düşünmek mümkündür. Çünkü bu tür resimleri zamanının çoğunu avlanmak ile geçiren mağara halkından sıradan birisinin yapmış olabileceği pek ihtimal dâhilinde değildir. Buradaki ressam-büyücüyü tarihin ilk uzmanlaşmış kişisi olarak görmek gerekmektedir. Tuval ve kâğıt gibi gereçlerin bulunmasından çok önce kaya ya da mağara yüzeylerini resim yapmak için kullanan o çağ insanı bu resimleri kazıma, çizme veya boya ile yapmıştır. Özellikle Neolitik Çağ, tanrıça inancında farklı yorumların ve sıfatların da olabileceğini gösteren bir başkalaşım sürecinin ilk izlerini sunması açısından önemlidir. Bu çağda ilk kez karşılaşılan ve binlerce yıl sürecek bir ikonografinin temelini yansıtan tahtında oturan tanrıçanın anaerkil bir toplum yapısını, yanındaki yırtıcı hayvanların ise hayvanlara ve doğaya hâkim olmayı yansıttığı düşünülmektedir. Bu bağlamda “Van-Yedisalkım Köyü ‘Kızların Mağarası’ Tanrıça Tasvirleri” konu başlığıyla tanrıçanın hayvanlara hükmeden özelliğinin ele alınması amaçlanmaktadır. Kızların Mağarası, Van’ın 76 km güneydoğusundaki Yedisalkım köyünün batısında yer almaktadır. Yedisalkım köyünde 1971 yılında Oktay Belli tarafından keşfedilen 50’yi aşkın mağaradan dört tanesinde boyalı resimler bulunmuştur. Yapılan bu araştırmalara göre Kızların Mağarası’ndaki resimlerin yaklaşık olarak MÖ 10.000-7.000 yılları arasında yapılmış olduğu tahmin edilmektedir. Tanrı ve tanrıça olarak karşımıza çıkan bu tasvirler o çağda yaşamış insanların inançları hakkında önemli bilgiler vermektedir.
Anahtar Kelimeler: Kızların mağarası, mağara, hayvanlar hâkimesi, tasvir, tanrıça
|